প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাসেৰে গঠিত অসমীয়া জাতি

প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাসেৰে গঠিত অসমীয়া জাতি

ভূমিকা

অসমীয়া জাতি কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠী, বৰ্ণ, ধৰ্ম বা ভাষিক গোষ্ঠীৰ মানুহৰ দ্বাৰা এদিনতে গঠিত হোৱা জাতি নহয়। প্ৰাচীন কালৰ পৰা আধুনিক যুগলৈ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ আগমন, সংমিশ্ৰণ, ভাষা-সংস্কৃতিৰ বিকাশৰ জৰিয়তে বহুজাতিক, বহুভাষিক আৰু বহুসাংস্কৃতিক অসমীয়া জাতি সত্তা গঠন হৈছে। প্ৰাচীন কালৰ পৰা বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ প্ৰব্ৰজন, বসতি স্থাপন, সামাজিক আদান-প্ৰদান, সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণ, ভাষাৰ বিকাশ আৰু ৰাজনৈতিক ঐক্যৰ ফলত আজিৰ বৃহঅসমীয়া জাতীয় পৰিচয়ৰ সৃষ্টি হৈছে।

অসমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে এই জাতি গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছে। উত্তৰে হিমালয় পৰ্বতমালা, পূবে পাটকাই পৰ্বতমালা, দক্ষিণে বৰাক উপত্যকা আৰু মেঘালয়ৰ পাহাৰ, পশ্চিমে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অৱস্থান—এই সকলোবোৰে অসমক প্ৰাচীন কালৰে পৰা বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অহা-যোৱাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ আৰু বসতিৰ অঞ্চলত পৰিণত কৰিছিল।

ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদী উপত্যকা, পাহাৰ-পৰ্বত, সমতল ভূমি আৰু বনাঞ্চলৰ উপস্থিতিয়ে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীক ইয়াত বসবাস কৰিবলৈ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল। ফলত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক, তিব্বত-বৰ্মী, ইণ্ডো-আৰ্য আৰু টাই ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ধাৰা অসমৰ জনসমাজত মিলিত হৈছিল।

সেয়েহে অসমীয়া জাতিৰ ইতিহাস অধ্যয়ন কৰিবলৈ হ’লে কেৱল ৰাজনৈতিক ইতিহাস বা আহোম ৰাজত্বৰ ইতিহাস অধ্যয়ন কৰিলেই নহ’ব। ইয়াৰ লগতে প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীৰ আগমন, প্ৰব্ৰজনৰ পথ, ভাষাৰ পৰিৱৰ্তন, ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক ব্যৱস্থা আৰু সাংস্কৃতিক সমন্বয়ৰ ইতিহাসো বিশ্লেষণ কৰিব লাগিব।

এই ক্ষুদ্ৰ গ্ৰন্থখনৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰব্ৰজনৰ ঐতিহাসিক ধাৰাসমূহৰ আধাৰত অসমীয়া জাতি কেনেদৰে গঢ় লৈ উঠিল, সেই বিষয়ে তথ্যসমৃদ্ধ আৰু ঐতিহাসিকভাৱে বিশ্লেষণ কৰা।তথ্যসমূহ বিশেষকৈ নেটৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। পাঠকৰ চকুত তথ্য বিসংগতি ধৰা পৰিলে আৰু বিসংগতিবোৰ মোক আঙুলিয়াই দিলে পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত সেইবোৰ শুদ্ধ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ’ব। ইতি-

                                              -লেখক

                             সূচিপত্ৰ

১. অসমৰ প্ৰাচীন জনবসতি আৰু প্ৰাগৈতিহাসিক জনগোষ্ঠী

২. অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন প্ৰভাৱ

৩. তিব্বত-বৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ আগমন আৰু বসতি বিস্তাৰ

৪. প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰ

৫. প্ৰাচীন অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ আৰু জাতীয় পৰিচয়ৰ ভেটি

৬. আহোম জনগোষ্ঠীৰ আগমন আৰু অসমীয়া জাতি গঠনত ঐতিহাসিক ভূমিকা (১২২৮–১৮২৬)

৭. চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, বৰাহী আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ অৱদান

৮. মধ্যযুগত ধৰ্মীয় আন্দোলন আৰু জাতীয় সংহতিৰ বিকাশ

৯. মধ্যযুগত মুছলমানসকলৰ আগমন আৰু অসমীয়া সমাজত অন্তৰ্ভুক্তি

১০. শিখ, জৈন আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ আগমন

১১. ব্ৰিটিছ শাসন, ঔপনিৱেশিক প্ৰব্ৰজন আৰু অসমীয়া সমাজৰ পৰিৱৰ্তন (১৮২৬–১৯৪৭)

১২. ১৯০৫ চনৰ বংগ বিভাজন আৰু অসমৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন

১৩. ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজন আৰু অসমৰ জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তন

১৪. ১৯৫১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী আৰু প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰশ্ন

১৫. ১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজন

১৬. অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ বিকাশ আৰু ভাষিক পৰিচয়

১৭. অসমীয়া জাতি গঠনত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অৱদানৰ তুলনামূলক পৰ্যালোচনা

১৮. অসমীয়া জাতি আৰু বৃহত্তৰ অসমীয়া পৰিচয়ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য

১৯. প্ৰব্ৰজন আৰু অসমীয়া জাতি গঠনৰ ঐতিহাসিক পৰ্যায়সমূহ

২০. অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাসৰ পৰা পোৱা কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত

১. অসমৰ প্ৰাচীন জনবসতি আৰু প্ৰাগৈতিহাসিক জনগোষ্ঠী

অসমত মানুহৰ বসতি কেতিয়াৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল, সেই বিষয়ে সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভুল তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰা কঠিন। অৱশ্যে প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন, শিলৰ সঁজুলি, প্ৰাচীন বসতিৰ চিহ্ন আৰু অন্যান্য প্ৰমাণে উত্তৰ-পূব ভাৰতত অতি প্ৰাচীন কালৰ পৰাই মানুহৰ বসতি থকাৰ ইংগিত দিয়ে।

প্ৰাচীন অসমৰ জনবসতিৰ ইতিহাসৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়া, তিব্বত-হিমালয় অঞ্চল আৰু ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পূব অংশৰ জনপ্ৰব্ৰজনৰ সম্পৰ্ক আছিল।

অসমৰ প্ৰাচীন অধিবাসীসকলৰ মাজত কেইবাটাও ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে—

১. অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষিক জনগোষ্ঠী।

২. তিব্বত-বৰ্মী ভাষিক জনগোষ্ঠী।

৩. ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক জনগোষ্ঠী।

৪. পিছৰ সময়ত অহা টাই ভাষিক জনগোষ্ঠী।

এই গোষ্ঠীসমূহৰ আগমন একে সময়তে হোৱা নাছিল। বিভিন্ন সময়ত, বিভিন্ন পথেৰে আৰু বিভিন্ন সামাজিক পৰিস্থিতিত তেওঁলোক অসমলৈ আহিছিল।

অসমৰ প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আলোচনা কৰোঁতে এটা কথা মনত ৰখা প্ৰয়োজন যে ভাষিক পৰিচয় আৰু জৈৱিক বংশপৰিচয় একে বস্তু নহয়। কোনো জনগোষ্ঠীয়ে সময়ৰ লগে লগে নিজৰ ভাষা সলনি কৰিব পাৰে, আন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে আৰু নতুন সামাজিক পৰিচয় সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

২. অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন প্ৰভাৱ

অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাসত অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষিক ধাৰাৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।

এই ভাষিক পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত খাছি আৰু জয়ন্তীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভাষা উত্তৰ-পূব ভাৰতত আজিও প্ৰচলিত। খাছি ভাষা অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষা পৰিয়ালৰ মন-খ্মেৰ শাখাৰ অন্তৰ্গত।

ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ পৰা অনুমান কৰা হয় যে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন বিস্তৃতি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পূব আৰু উত্তৰ-পূব অংশলৈকে আছিল।

অসমৰ বৰ্তমানৰ খাছি পাহাৰ, জয়ন্তীয়া পাহাৰ আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলৰ সৈতে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক আছে।

অৱশ্যে প্ৰাচীন অসমীয়া ভাষা বা অসমীয়া জাতিৰ সৃষ্টি অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক জনগোষ্ঠীৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ হৈছে বুলি ক’ব নোৱাৰি। তেওঁলোকৰ উপস্থিতিয়ে অঞ্চলটোৰ প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক আৰু জনসংখ্যাগত বৈচিত্ৰ্য বুজিবলৈ সহায় কৰে।

অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তিব্বত-বৰ্মী আৰু ইণ্ডো-আৰ্য জনগোষ্ঠীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সংস্পৰ্শই অসমৰ সামাজিক ইতিহাসক অধিক বৈচিত্ৰ্যময় কৰি তুলিছিল।

৩. তিব্বত-বৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ আগমন আৰু বসতি বিস্তাৰ

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাসত তিব্বত-বৰ্মী ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বহুতো জনগোষ্ঠী এই ভাষিক পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত।

ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হৈছে—

  • বড়ো।
  • মিচিং।
  • কাৰ্বি।
  • ডিমাছা।
  • ৰাভা।
  • তিৱা।
  • দেউৰী।
  • গাৰো।
  • অন্যান্য তিব্বত-বৰ্মী ভাষিক জনগোষ্ঠী।

এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ পূৰ্বপুৰুষৰ বিভিন্ন প্ৰব্ৰজন ধাৰা তিব্বত, দক্ষিণ-পশ্চিম চীন, পূব হিমালয় আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ভাষাতাত্ত্বিক আৰু নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাত আলোচনা কৰা হৈছে।

অৱশ্যে সকলো জনগোষ্ঠী একেটা সময়তে বা একেটা পথেৰে অসমলৈ অহা নাছিল। তেওঁলোকৰ বসতি স্থাপনৰ সময় আৰু পথৰ মাজত যথেষ্ট পাৰ্থক্য আছিল।

                                         বড়ো জনগোষ্ঠী

বড়ো জনগোষ্ঠী অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু বৃহৎ তিব্বত-বৰ্মী ভাষিক জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকৰ ভাষা বড়ো-গাৰো উপশাখাৰ অন্তৰ্গত।

ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বড়ো জনগোষ্ঠীৰ বসতি বিস্তাৰিত হৈছিল। বড়ো, ৰাভা, গাৰো, তিৱা, ডিমাছা আদি জনগোষ্ঠীৰ মাজত ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক আছে যদিও তেওঁলোকৰ নিজস্ব স্বকীয় পৰিচয়ো আছে।

বড়ো জনগোষ্ঠীৰ কৃষিভিত্তিক জীৱনধাৰা, লোকসংস্কৃতি, সংগীত, নৃত্য, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু সামাজিক ব্যৱস্থাই অসমৰ সামগ্ৰিক সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ সমৃদ্ধ কৰিছে।

                                         মিচিং জনগোষ্ঠী

মিচিং জনগোষ্ঠীও অসমৰ প্ৰাচীন তিব্বত-বৰ্মী ভাষিক জনগোষ্ঠীসমূহৰ অন্যতম। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে হিমালয়ৰ পাদদেশ আৰু বৰ্তমান অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ কথা আলোচনা কৰা হয়।

পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে। কৃষি, নদীকেন্দ্ৰিক জীৱন, মাছ ধৰা, তাঁতশাল আৰু পৰম্পৰাগত উৎসৱ-অনুষ্ঠান মিচিং সমাজৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।

                                কাৰ্বি আৰু ডিমাছা জনগোষ্ঠী

কাৰ্বি আৰু ডিমাছা জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস অসমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সামাজিক বিকাশৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।

কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ বসতি মূলতঃ কাৰ্বি আংলং আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে বিস্তৃত। ডিমাছা জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস ডিমা হাছাও, কাছাৰ আৰু প্ৰাচীন কছাৰী ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।

এই জনগোষ্ঠীসমূহে অসমৰ জাতিগত বৈচিত্ৰ্য আৰু আঞ্চলিক সংস্কৃতিৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে।

৪. প্ৰাচীন কামৰূপ আৰু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক সংস্কৃতিৰ প্ৰসাৰ

অসমৰ প্ৰাচীন ইতিহাসত ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ প্ৰসাৰ এক উল্লেখযোগ্য ঘটনা।

প্ৰাচীন অসমৰ নাম আছিল প্ৰাগজ্যোতিষ আৰু পিছলৈ কামৰূপ নামেৰে এই অঞ্চল ঐতিহাসিকভাৱে পৰিচিত হয়। প্ৰাচীন সাহিত্য, শিলালিপি, তাম্ৰশাসন আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনত কামৰূপ ৰাজ্যৰ উল্লেখ পোৱা যায়।

আনুমানিক চতুৰ্থ শতিকাৰ পৰা কামৰূপৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসৰ স্পষ্ট লিখিত প্ৰমাণ পোৱা যায়। বৰ্মন বংশৰ শাসনকালত কামৰূপৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয় অধিক সুসংহত হৈছিল।

এই সময়ছোৱাত উত্তৰ ভাৰতৰ সৈতে কামৰূপৰ ৰাজনৈতিক, ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক বৃদ্ধি পায়।

ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক পৰম্পৰাৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও কাৰক উল্লেখযোগ্য—

১. উত্তৰ ভাৰতৰ সৈতে ৰাজনৈতিক আৰু কূটনৈতিক সম্পৰ্ক।

২. ব্ৰাহ্মণ আৰু ধৰ্মীয় পণ্ডিতসকলৰ আগমন।

৩. সংস্কৃত ভাষাৰ প্ৰশাসনিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱহাৰ।

৪. ভূমিদান আৰু ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ বিকাশ।

৫. বাণিজ্য আৰু সামাজিক যোগাযোগ।

ষষ্ঠ শতিকাৰ উমাচল শিলালিপি আৰু সপ্তম শতিকাৰ দুবিখন নিধানপুৰ তাম্ৰশাসনৰ দৰে ঐতিহাসিক সমলৰ পৰা সেই সময়ৰ কামৰূপৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ বিষয়ে জানিব পাৰি।

ইয়াত এটা কথা বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য যে সংস্কৃত ভাষাৰ প্ৰসাৰ মানেই অসমৰ সকলো মানুহৰ মাতৃভাষা সংস্কৃত হৈ পৰিছিল বুলি নহয়। সংস্কৃত মূলতঃ ৰাজদৰবাৰ, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু শিক্ষিত সমাজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভাষা আছিল। স্থানীয় জনগোষ্ঠীসমূহে নিজৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল।

এইদৰে স্থানীয় জনগোষ্ঠী আৰু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠিছিল।

৫. প্ৰাচীন অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ আৰু জাতীয় পৰিচয়ৰ ভেটি

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাৰ পূবীয়া শাখাৰ মাজেৰে হোৱা বুলি ভাষাতাত্ত্বিকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াৰ বিকাশৰ সৈতে মাগধী প্ৰাকৃত, পূব ভাৰতৰ অপভ্ৰংশ আৰু অবহট্ট পৰম্পৰাৰ সম্পৰ্ক আছে।

প্ৰাচীন কামৰূপ অঞ্চলৰ ভাষিক পৰিৱেশত সংস্কৃতৰ লগতে বিভিন্ন স্থানীয় ভাষা প্ৰচলিত আছিল।

প্ৰাচীন কামৰূপৰ শিলালিপি আৰু তাম্ৰশাসনত সংস্কৃতৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। কিন্তু সাধাৰণ মানুহৰ কথিত ভাষা সংস্কৃত নাছিল। স্থানীয় কথিত আৰ্য ভাষাৰ বিভিন্ন ৰূপে সময়ৰ লগে লগে স্বকীয় বৈশিষ্ট্য লাভ কৰিছিল।

অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীন বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত চৰ্যাপদৰ কথাও বিশেষভাৱে আলোচনা কৰা হয়। চৰ্যাপদৰ ৰচনাসমূহ প্ৰায় দশমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি সাধাৰণতে ধাৰণা কৰা হয়। ইয়াৰ ভাষাত পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন আধুনিক ভাষাৰ প্ৰাচীন ৰূপৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। অসমীয়া ভাষাৰ ইতিহাসৰ আলোচনাত চৰ্যাপদৰ স্থান গুৰুত্বপূৰ্ণ যদিও ইয়াক কেৱল অসমীয়া ভাষাৰ একক সম্পত্তি বুলি কোৱা উচিত নহয়।

দ্বাদশৰ পৰা চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত অসমীয়া ভাষাৰ স্বতন্ত্ৰ বৈশিষ্ট্য অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে।

চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসৰ এক মাইলৰ খুঁটি। ইয়াৰ দ্বাৰা অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্যিক পৰিপক্বতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় প্ৰতিফলিত হয়।

পৰৱৰ্তী সময়ত শংকৰদেৱ, মাধৱদেৱ, ভট্টদেৱ আৰু আন আন সাহিত্যিকৰ অৱদানে অসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতিক অধিক সুসংহত কৰে।

এই ভাষিক বিকাশৰ মাজেৰে বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত যোগাযোগ আৰু সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰ এক উমৈহতীয়া ক্ষেত্ৰ সৃষ্টি হৈছিল।

৬. আহোম জনগোষ্ঠীৰ আগমন আৰু অসমীয়া জাতি গঠনত ঐতিহাসিক ভূমিকা (১২২৮–১৮২৬)

অসমৰ ইতিহাসত ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক বছৰ। এই বছৰতে চুকাফাৰ নেতৃত্বত টাই-আহোমসকল পাটকাই পৰ্বতমালা অতিক্ৰম কৰি অসমত প্ৰৱেশ কৰে।

চুকাফা বৰ্তমানৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মং মাও অঞ্চলৰ শান ৰাজকীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁৰ সৈতে অহা লোকসকলৰ মাজত সৈনিক, পৰিয়ালৰ সদস্য, বিষয়া আৰু অন্যান্য সহযোগী আছিল।

চুকাফাই পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত বিভিন্ন ঠাইত বসতি স্থাপন কৰে। পিছলৈ চৰাইদেউত আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী স্থাপন কৰা হয়।

আহোমসকলৰ আগমনৰ সময়ত অসমত ইতিমধ্যে বড়ো, চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, বৰাহী, কোচ আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা আছিল।

আহোমসকলে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ সৈতে কেতিয়াবা যুদ্ধ, কেতিয়াবা সন্ধি আৰু কেতিয়াবা বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল।

আহোমসকলৰ সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণ

আহোমসকলৰ অসমত আগমনৰ পিছত জাতি গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা হয়।

প্ৰথম অৱস্থাত আহোমসকলে নিজৰ টাই ভাষা, ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, সামাজিক ব্যৱস্থা আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কৃতি বজাই ৰাখিছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সৈতে স্থানীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ গভীৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।

এই সংমিশ্ৰণৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য দিশ হ’ল—

১. স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন।

২. স্থানীয় কৃষি পদ্ধতি আৰু খাদ্যাভ্যাস গ্ৰহণ।

৩. স্থানীয় ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱ গ্ৰহণ।

৪. শাক্ত, শৈৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন।

৫. স্থানীয় জনগোষ্ঠীক আহোম প্ৰশাসন আৰু সামৰিক ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।

৬. স্থানীয় সমাজৰ সৈতে ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা বৃদ্ধি।

পৰৱৰ্তী সময়ত বহু আহোম পৰিয়ালে অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰে। অৱশ্যে টাই-আহোম ভাষা আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰাই যোৱা নাছিল। আজিও টাই-আহোম ভাষা পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰচেষ্টা চলি আছে আৰু আহোমৰ স্বকীয় ঐতিহ্য সংৰক্ষিত হৈ আছে।

আহোম শাসনৰ ঐতিহাসিক অৱদান

আহোমসকলে প্ৰায় ছশ বছৰ অসম শাসন কৰিছিল। ১২২৮ৰ পৰা ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ বিস্তৃত এই শাসনকাল অসমৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসৰ অন্যতম দীঘলীয়া অধ্যায়।

এই সময়ছোৱাত—

  • বৃহত্তৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক বিস্তৃত ৰাজনৈতিক ঐক্য গঢ় লৈ উঠিছিল।
  • পাইক প্ৰথাৰ জৰিয়তে শাসন আৰু উৎপাদনৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিছিল।
  • বৰগোহাঁই, বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰপাত্ৰগোহাঁইৰ দৰে উচ্চপদস্থ বিষয়াৰ ব্যৱস্থা সৃষ্টি হৈছিল।
  • আহোম বুৰঞ্জী লিখাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হৈছিল।
  • বিভিন্ন জনগোষ্ঠীক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
  • অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশত ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা বৃদ্ধি পাইছিল।

১৬৬৭ চনত লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত মোগলৰ বিৰুদ্ধে গড়গাঁও আৰু গুৱাহাটী অঞ্চল পুনৰুদ্ধাৰৰ অভিযান আৰু ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ অসমৰ সামূহিক ৰাজনৈতিক স্মৃতিৰ অংশ হৈ পৰে।

আহোম শাসনৰ সময়ত অসমীয়া ভাষাই ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ক্ষেত্ৰত অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰে। আহোমসকলৰ বহুতে নিজকে ক্ৰমে বৃহত্তৰ অসমীয়া সামাজিক পৰিচয়ৰ অংশ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

সেয়েহে আহোমসকলৰ আগমন কেৱল এটা নতুন ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠা নাছিল; ই অসমৰ জনসমাজৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পুনৰ্গঠনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় আছিল। আহোমৰ জিনগত সংমিশ্ৰণৰ বিষয়েও আধুনিক গৱেষণা প্ৰকাশ পাইছে।

৭. চুতীয়া, কছাৰী, মৰাণ, বৰাহী আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ অৱদান

আহোমসকলৰ আগমনৰ আগতেই অসমত কেইবাটাও শক্তিশালী জনগোষ্ঠীয় ৰাজ্য আৰু সামাজিক সংগঠন গঢ় লৈ উঠিছিল। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ ইতিহাস অসমীয়া জাতি গঠনৰ আলোচনাত বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।

চুতীয়া জনগোষ্ঠী

চুতীয়াসকলৰ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ আছিল উজনি অসমৰ সদিয়া আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ অঞ্চল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইতিহাস আহোমসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বৰ আৰু পৰৱৰ্তী দুয়োটা যুগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।

১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম ৰজা চুহুংমুং বা দিহিঙীয়া ৰজাৰ সময়ত চুতীয়া ৰাজ্য আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে।

চুতীয়াসকলৰ কৃষি, ধাতুশিল্প, ধৰ্মীয় পৰম্পৰা, লোকবিশ্বাস আৰু সামাজিক সংস্কৃতিয়ে উজনি অসমৰ সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

                                          কছাৰী জনগোষ্ঠী

কছাৰীসকলৰ ইতিহাস প্ৰাচীন অসমৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ জনগোষ্ঠীয় ইতিহাস। তেওঁলোকৰ ৰাজ্য বিভিন্ন সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা, ডিমাপুৰ আৰু বৰাক উপত্যকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।

পিছলৈ ডিমাছা কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ মাইবং আৰু খাছপুৰ অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।

কছাৰীসকলৰ সামাজিক সংগঠন, ধৰ্মীয় বিশ্বাস, কৃষি, লোকসংস্কৃতি আৰু ৰাজনৈতিক পৰম্পৰাই অসমৰ ইতিহাসত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।

                                 মৰাণ আৰু বৰাহী জনগোষ্ঠী

মৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ বসতি মূলতঃ উজনি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত আছিল। আহোমসকলৰ আগমনৰ সময়ত তেওঁলোকৰ নিজস্ব সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠন আছিল।

আহোমসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত বহু লোক আহোম ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।

                                        কোচ জনগোষ্ঠী

কোচ জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস পশ্চিম অসম আৰু উত্তৰ বংগৰ সৈতে গভীৰভাৱে সম্পৰ্কিত।

ষোড়শ শতিকাত বিশ্বসিংহৰ নেতৃত্বত কোচ ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটে। তেওঁৰ পুত্ৰ নৰনাৰায়ণ আৰু সেনাপতি চিলাৰায়ৰ সময়ত কোচ ৰাজ্য শক্তিশালী হৈ উঠে।

কোচ জনগোষ্ঠীৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু সামাজিক পৰম্পৰাই পশ্চিম অসমৰ অসমীয়া সমাজ গঠনত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছে।

এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, যুদ্ধ, ৰাজনৈতিক সংমিশ্ৰণ আৰু সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰ ফলত অসমৰ সামাজিক গাঁথনি অধিক জটিল আৰু বৈচিত্ৰ্যময় হৈ পৰে।

৮. মধ্যযুগত ধৰ্মীয় আন্দোলন আৰু জাতীয় সংহতিৰ বিকাশ

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ অৱদান অতি উল্লেখযোগ্য।

পঞ্চদশ আৰু ষোড়শ শতিকাত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ নেতৃত্বত একশৰণ নামধৰ্মৰ প্ৰসাৰ ঘটে।

এই আন্দোলনে ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ লগতে ভাষা, সাহিত্য, সংগীত, নাটক, নৃত্য আৰু সামাজিক সংহতিৰ ক্ষেত্ৰতো গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।

নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ ভূমিকা

১. অসমীয়া ভাষাত ধৰ্মীয় সাহিত্য ৰচনা আৰু প্ৰচাৰ।

২. নামঘৰ আৰু সত্ৰৰ জৰিয়তে সামাজিক যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰ সৃষ্টি।

৩. বৰগীত, অংকীয়া নাট আৰু ভাওনাৰ বিকাশ।

৪. বিভিন্ন সামাজিক গোষ্ঠীৰ মাজত ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক সংযোগ বৃদ্ধি।

৫. এক উমৈহতীয়া সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ সৃষ্টি।

শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ ফলত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত এক উমৈহতীয়া সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।

অৱশ্যে এই আন্দোলনে সকলো জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় বিশ্বাস সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত কৰা নাছিল। বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, ৰাভা আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীয়ে নিজৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানো অব্যাহত ৰাখিছিল।

ইয়াৰ উপৰি অসমৰ মুছলমান সমাজৰ মাজতো সুফী পৰম্পৰা, পীৰ-দৰবেশৰ প্ৰভাৱ আৰু স্থানীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে সংমিশ্ৰণ ঘটিছিল।

এইদৰে অসমীয়া সমাজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় একাধিক ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক পৰম্পৰাৰ মাজেৰে বিকশিত হৈছিল।

৯. মধ্যযুগত মুছলমানসকলৰ আগমন আৰু অসমীয়া সমাজত অন্তৰ্ভুক্তি

অসমত মুছলমানসকলৰ আগমন আৰু বসতি স্থাপনৰ ইতিহাসো জাতি গঠনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায়।

মুছলমানসকলৰ অসমলৈ আগমন কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ত হোৱা ঘটনা নহয়। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা বিভিন্ন সময়ত যুদ্ধ, বাণিজ্য, ধৰ্মীয় প্ৰচাৰ, ৰাজকীয় সেৱা আৰু বসতি স্থাপনৰ জৰিয়তে মুছলমান লোক অসমলৈ আহিছিল।

বখতিয়াৰ খিলজীৰ অভিযান

১২০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে ইখতিয়াৰ উদ্দিন মুহাম্মদ বখতিয়াৰ খিলজীয়ে তিব্বতৰ দিশে অভিযান চলাবলৈ গৈ কামৰূপৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰিছিল। তেওঁৰ অভিযান বিফল হৈছিল।

এই ঘটনাই পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰ সৈতে কামৰূপৰ সম্পৰ্কৰ ঐতিহাসিক ইংগিত দিয়ে।

তুৰ্কী-আফগান সৈনিক আৰু কাৰিকৰসকলৰ আগমন

পৰৱৰ্তী সময়ত দিল্লী আৰু বংগৰ পৰা বিভিন্ন অভিযানৰ সৈতে জড়িত সৈনিক, কাৰিকৰ আৰু অন্যান্য লোক অসমলৈ আহিছিল।

এই লোকসকলৰ কিছুমান অসমত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰিছিল। যুদ্ধবন্দী আৰু কাৰিকৰসকলৰো কিছুমান স্থানীয় সমাজৰ সৈতে মিলিত হৈছিল।

আজান পীৰৰ অৱদান

সপ্তদশ শতিকাত আজান পীৰ বা আজান ফকিৰে অসমত ইছলাম ধৰ্মৰ সুফী পৰম্পৰা প্ৰচাৰ কৰিছিল বুলি ঐতিহাসিকভাৱে জনা যায়।

তেওঁৰ সৈতে জিকিৰ আৰু জাৰী গীতৰ পৰম্পৰা বিশেষভাৱে জড়িত।

আজান পীৰৰ জিকিৰসমূহত স্থানীয় অসমীয়া ভাষা, ধৰ্মীয় আধ্যাত্মিকতা আৰু সামাজিক মূল্যবোধৰ এক সুন্দৰ সমন্বয় দেখা যায়।

ইয়াৰ ফলত অসমীয়া মুছলমান সমাজৰ মাজত এক স্বকীয় সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিকশিত হৈছিল।

অসমীয়া মুছলমান সমাজৰ বিকাশ

অসমীয়া মুছলমান সমাজৰ গঠনত বিভিন্ন ঐতিহাসিক ধাৰা জড়িত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে—

  • মধ্যযুগত অহা তুৰ্কী, আফগান আৰু অন্যান্য মুছলমান লোকৰ বংশধৰ।
  • স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ পৰা ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা লোক।
  • আহোম আৰু অন্যান্য ৰাজনৈতিক শক্তিৰ সৈতে জড়িত হৈ অসমত বসতি স্থাপন কৰা মুছলমান।
  • বাণিজ্য, ধৰ্মীয় প্ৰচাৰ আৰু কাৰিকৰী কামৰ বাবে অহা লোক।

পৰৱৰ্তী সময়ত এইসকল লোকৰ বহুতে অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰে আৰু স্থানীয় সামাজিক-সাংস্কৃতিক জীৱনৰ অংশ হৈ পৰে।

অসমীয়া মুছলমান সমাজৰ খাদ্যাভ্যাস, সাজ-পোছাক, বিবাহ-পদ্ধতি, লোকসংস্কৃতি, জিকিৰ-জাৰী আৰু ভাষাৰ ব্যৱহাৰত স্থানীয় অসমীয়া পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট।

এইদৰে অসমীয়া জাতি গঠনত মুছলমান জনগোষ্ঠীৰ অৱদানকো যথাযথ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব দিব লাগিব।

১০. শিখ, জৈন আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ আগমন

অসমৰ ইতিহাসত শিখ, জৈন আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ আগমনো উল্লেখযোগ্য।

সপ্তদশ শতিকাত শিখ গুৰু তেগ বাহাদুৰৰ অসম ভ্ৰমণৰ ঐতিহাসিক স্মৃতি ধুবুৰীৰ গুৰুদ্বাৰ শ্ৰী গুৰু তেগ বাহাদুৰ চাহিবৰ সৈতে জড়িত।

আহোম ৰাজত্বৰ সময়ত বিভিন্ন সৈনিক, বণিক, কাৰিকৰ আৰু ৰাজকীয় কৰ্মচাৰীৰ আগমন ঘটিছিল। তেওঁলোকৰ মাজত উত্তৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লোকো আছিল।

পিছলৈ মাৰোৱাৰী বণিকসকল অসমলৈ আহি ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।

নেপালীসকলৰ একাংশ ব্ৰিটিছ সামৰিক বাহিনী, পশুপালন, কৃষি আৰু অন্যান্য জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত হৈ অসমত বসতি স্থাপন কৰে।

এইদৰে অসমৰ সমাজত বিভিন্ন ভাষা, ধৰ্ম আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটে।

১১. ব্ৰিটিছ শাসন, ঔপনিৱেশিক প্ৰব্ৰজন আৰু অসমীয়া সমাজৰ পৰিৱৰ্তন (১৮২৬–১৯৪৭)

১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি স্বাক্ষৰিত হোৱাৰ ফলত অসম ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনলৈ যায়। এই ঘটনাই অসমৰ ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু জনসংখ্যাগত ইতিহাসত এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰে।

ব্ৰিটিছসকলে অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনাক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বিভিন্ন উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰে।

চাহ উদ্যোগ, তেল উদ্যোগ, কয়লা উদ্যোগ, ৰে’লপথ, প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা আৰু বাণিজ্যৰ বিকাশৰ বাবে বাহিৰৰ পৰা বহু লোক অসমলৈ অনা হয়।

সেয়ে বঙালী হিন্দু কৰ্মচাৰী, চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিক, পূৰ্ববংগৰ কৃষক, মাৰোৱাৰী আৰু অন্যান্য ব্যৱসায়িক গোষ্ঠী প্ৰকৃতাৰ্থত প্ৰব্ৰজন কৰি অহা নাছিল, তেওঁলোক ভাৰতৰে এটা অঞ্চলৰ পৰা আন এটা অঞ্চললৈ উঠিহে আহিছিল।

এই প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰধান ধাৰাসমূহ আছিল—

ক) বঙালী কৰ্মচাৰী আৰু শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ আগমন

ব্ৰিটিছসকলে অসমত নতুন প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত বাংলা ভাষাত দক্ষ কৰ্মচাৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।

সেই সময়ত বংগৰ পৰা বহু বঙালী কেৰাণী, শিক্ষক, অধিবক্তা, চিকিৎসক আৰু প্ৰশাসনিক কৰ্মচাৰী অসমলৈ আহিছিল।

১৮৩৬ চনত ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে অসমত বাংলা ভাষাক আদালত আৰু শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে প্ৰৱৰ্তন কৰে। ১৮৭৩ চনত অসমীয়া ভাষাই পুনৰ আদালত আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত স্বীকৃতি লাভ কৰে।

এই ভাষিক নীতিৰ ফলত অসমীয়া শিক্ষিত মধ্যবিত্ত সমাজৰ মাজত ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয় ৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি পায়।

বঙালী সমাজৰ সৈতে অসমীয়া সমাজৰ সম্পৰ্ক কেৱল সংঘাতৰ নাছিল; সাহিত্য, শিক্ষা, সংবাদপত্ৰ, ব্যৱসায় আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰস্পৰিক আদান-প্ৰদান হৈছিল।

খ) চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিকৰ প্ৰব্ৰজন

অসমৰ ঔপনিৱেশিক ইতিহাসত চাহ উদ্যোগৰ বিকাশৰ সৈতে বৃহৎ পৰিমাণৰ শ্ৰমিক প্ৰব্ৰজন জড়িত হৈ আছে।

ব্ৰিটিছ চাহ খেতিয়কসকলে অসমৰ স্থানীয় শ্ৰমিকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি মধ্য ভাৰত আৰু পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা শ্ৰমিক আমদানি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

মূলতঃ বৰ্তমানৰ ঝাৰখণ্ড, ওড়িশা, ছত্তীশগড়, পশ্চিম বংগ, বিহাৰ আৰু মধ্য ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা শ্ৰমিক অনা হৈছিল।

তেওঁলোকৰ মাজত আছিল—

  • সাঁওতাল।
  • ওৰাওঁ।
  • মুন্ডা।
  • খড়িয়া।
  • ভূমিজ।
  • গণ্ড।
  • চৱৰ।
  • আন বহুতো আদিবাসী আৰু শ্ৰমিক জনগোষ্ঠী।

এইসকল লোকৰ বহুতে চাহ বাগিচাত অতি কঠিন পৰিস্থিতিত কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মই অসমতে স্থায়ী বসতি স্থাপন কৰে। তেওঁলোকৰ নিজস্ব ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ লগতে অসমীয়া ভাষা আৰু স্থানীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে।

আজিৰ অসমত চাহ জনগোষ্ঠী বা চাহ জনজাতি হিচাপে পৰিচিত সমাজখন অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ।

তেওঁলোকৰ ঝুমুৰ নৃত্য, কৰম উৎসৱ, টুচু পৰম্পৰা, লোকগীত আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যই অসমৰ সংস্কৃতিক সমৃদ্ধ কৰিছে।

গ) পূব বংগৰ পৰা কৃষক প্ৰব্ৰজন

ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত অসমলৈ হোৱা আন এক উল্লেখযোগ্য প্ৰব্ৰজন আছিল পূব বংগৰ পৰা অহা কৃষকসকলৰ প্ৰব্ৰজন।

বিশেষকৈ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত পূব বংগৰ মৈমনসিংহ আৰু অন্যান্য অঞ্চলৰ পৰা বহু কৃষক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ আহিছিল।

ইয়াৰ আঁৰত কেইবাটাও কাৰণ আছিল—

১. পূব বংগত জনসংখ্যাৰ চাপ।

২. কৃষিভূমিৰ অভাৱ।

৩. অসমত উপলব্ধ পতিত আৰু চৰকাৰী ভূমি।

৪. ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ভূমি ৰাজহ বৃদ্ধি কৰাৰ নীতি।

৫. কৃষি উৎপাদন আৰু পাট খেতি বৃদ্ধি কৰাৰ অৰ্থনৈতিক উদ্দেশ্য।

এই প্ৰব্ৰজনৰ ফলত অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত নতুন কৃষি বসতি গঢ় লৈ উঠে।

কিন্তু ভূমিৰ অধিকাৰ, চৰ-চাপৰি আৰু বনাঞ্চলৰ ব্যৱহাৰ, স্থানীয় কৃষকৰ স্বাৰ্থ আৰু জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তনক কেন্দ্ৰ কৰি সময়ৰ লগে লগে সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক উত্তেজনাও বৃদ্ধি পায়।

১৯২০ৰ দশকত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰব্ৰজন আৰু ভূমি ব্যৱস্থাপনাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ Line System প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। এই ব্যৱস্থা অসমৰ কৃষি, ৰাজনীতি আৰু জনগোষ্ঠীয় সম্পৰ্কৰ ইতিহাসত বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

ইয়াত এটা ঐতিহাসিক পাৰ্থক্য স্পষ্ট কৰা প্ৰয়োজন: পূব বংগৰ পৰা অহা সকলো লোক একে সময়ত অহা নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ সকলোৰে সামাজিক পৰিচয় বা প্ৰব্ৰজনৰ কাৰণ একে নাছিল। বৰাক উপত্যকাৰ পুৰণি বঙালীভাষী সমাজ আৰু বিংশ শতিকাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ অহা কৃষক প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাস পৃথককৈ অধ্যয়ন কৰিব লাগে।

ঘ) নেপালী জনগোষ্ঠীৰ আগমন

ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত নেপালৰ পৰা বহু লোক অসমলৈ আহিছিল।

তেওঁলোকৰ একাংশ সামৰিক বাহিনী, পশুপালন, দুগ্ধ উৎপাদন, কৃষি আৰু অন্যান্য জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত হৈছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ বহু পৰিয়ালে অসমত স্থায়ী বসতি স্থাপন কৰে।

নেপালী সমাজৰ ভাষা, সংস্কৃতি, খাদ্যাভ্যাস, ধৰ্মীয় পৰম্পৰা আৰু উৎসৱে অসমৰ সামাজিক বৈচিত্ৰ্যত নতুন মাত্ৰা যোগ কৰে।

ঙ) মাৰোৱাৰী আৰু অন্যান্য ব্যৱসায়িক জনগোষ্ঠী

ব্ৰিটিছ যুগত অসমত চাহ, কয়লা, তেল, কাঠ আৰু অন্যান্য বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপৰ বিস্তাৰৰ লগে লগে মাৰোৱাৰী বণিকসকলৰ আগমন বৃদ্ধি পায়।

তেওঁলোকে ব্যৱসায়-বাণিজ্য, ধন ঋণ, পাইকাৰী বিপণন আৰু বিত্তীয় কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত ভূমিকা পালন কৰে।

পাঞ্জাবী, বিহাৰী, বঙালী আৰু অন্যান্য অঞ্চলৰ লোকো ৰে’ল, প্ৰশাসন, নিৰ্মাণ আৰু উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত হৈ অসমত বসতি স্থাপন কৰে।

এইদৰে ঔপনিৱেশিক যুগত অসম এখন বহুজাতিক আৰু বহুভাষিক সমাজ হিচাপে অধিক বিস্তৃত হয়।

১২. ১৯০৫ চনৰ বংগ বিভাজন আৰু অসমৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তন

১৯০৫ চনত লৰ্ড কাৰ্জনৰ সময়ত বংগ বিভাজন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত পূব বংগ আৰু অসমক একেলগে লৈ Eastern Bengal and Assam নামৰ নতুন প্ৰশাসনিক প্ৰদেশ গঠন কৰা হয়।

ঢাকা ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল।

১৯১১ চনত বংগ বিভাজন বাতিল কৰা হয় আৰু ১৯১২ চনৰ পৰা অসমৰ প্ৰশাসনিক অৱস্থা পুনৰ সুকীয়াকৈ গঢ় লৈ উঠে।

এই সময়ছোৱাত অসমৰ ভাষিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিচয়ৰ প্ৰশ্ন অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে।

অসমীয়া শিক্ষিত মধ্যবিত্ত সমাজে ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ সংৰক্ষণৰ বাবে বিভিন্ন সংগঠন গঢ়ি তোলে।

১৮৮৮ চনত অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশৰ উদ্দেশ্যে অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা গঠন কৰা হৈছিল। ১৯১৭ চনত অসম সাহিত্য সভা প্ৰতিষ্ঠা হয়।

এই সংগঠনসমূহে অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

১৩. ১৯৪৭ চনৰ দেশ বিভাজন আৰু অসমৰ জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তন

১৯৪৭ চনৰ ভাৰত বিভাজনে অসমৰ সামাজিক আৰু জনসংখ্যাগত ইতিহাসত এক গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।

দেশ বিভাজনৰ সময়ত বংগ বিভাজিত হয়। পূব বংগ পাকিস্তানৰ অংশ হয় আৰু পিছলৈ ১৯৭১ চনত বাংলাদেশৰ জন্ম হয়।

১৯৪৭ চনৰ জুলাই মাহত অনুষ্ঠিত ছিলেট গণভোটৰ ফলত ছিলেট জিলাৰ অধিকাংশ অঞ্চল পূব পাকিস্তানৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। অৱশ্যে কৰিমগঞ্জৰ একাংশ ভাৰতৰ অসমত থাকি যায়।

এই ঘটনাৰ ফলত অসমৰ বৰাক উপত্যকা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জনসংখ্যাগত আৰু ভাষিক পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন ঘটে।

দেশ বিভাজনৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত বিভিন্ন কাৰণত পূব পাকিস্তানৰ পৰা হিন্দু আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় সংখ্যালঘু লোক ভাৰতলৈ আহিছিল।

তেওঁলোকৰ একাংশ অসমত বসতি স্থাপন কৰে।

ইয়াৰ লগতে সীমান্তৰ দুয়োফালে পৰিয়াল, বাণিজ্য আৰু সামাজিক সম্পৰ্কৰ প্ৰভাৱো অব্যাহত থাকে।

১৯৪৭ৰ পিছৰ প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাসক কেৱল ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ ভিত্তিত ব্যাখ্যা কৰিলে বিষয়টোৰ সম্পূৰ্ণ ঐতিহাসিক ছবি পোৱা নাযায়। ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা, সম্পত্তি হেৰুৱা, নিৰাপত্তাহীনতা, অৰ্থনৈতিক প্ৰয়োজন আৰু পৰিয়ালৰ স্থানান্তৰ—এই সকলোবোৰ কাৰক বিবেচনা কৰিব লাগে।

১৪. ১৯৫১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী আৰু প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰশ্ন

১৯৫১ চনত স্বাধীন ভাৰতত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় নাগৰিক পঞ্জী বা National Register of Citizens (NRC) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।

অসমত এই পঞ্জী প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল আৰু উপলব্ধ প্ৰশাসনিক তথ্য ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰব্ৰজন, ভূমিৰ অধিকাৰ, ভাষিক পৰিচয়, নাগৰিকত্ব আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰশ্ন অসমৰ ৰাজনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰে।

১৯৬০ চনৰ ভাষা আন্দোলন আৰু ১৯৭২ চনৰ ভাষিক আন্দোলনেও অসমীয়া ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ প্ৰশ্নক অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰি তোলে।

১৯৭৯ চনত আৰম্ভ হোৱা অসম আন্দোলন ১৯৮৫ চনৰ অসম চুক্তিৰ জৰিয়তে এক নতুন ৰাজনৈতিক পৰ্যায়ত উপনীত হয়।

অসম চুক্তিৰ ৫ নং দফাত ১৯৬৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ আগতে অহা লোক আৰু ১৯৬৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীৰ পৰা ১৯৭১ চনৰ ২৪ মাৰ্চৰ ভিতৰত অহা লোকৰ ক্ষেত্ৰত পৃথক ব্যৱস্থা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ১৯৭১ চনৰ ২৫ মাৰ্চ বা তাৰ পিছত অহা বিদেশীৰ ক্ষেত্ৰত আইন অনুসৰি ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।

এই ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰশ্ন অসমৰ জাতীয় পৰিচয়, নাগৰিকত্ব আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত হৈ পৰিছিল।

১৫. ১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজন

১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা। পাকিস্তানী সেনাবাহিনীৰ দমন-পীড়ন আৰু যুদ্ধৰ ফলত প্ৰায় এক কোটি শৰণাৰ্থীয়ে ভাৰতলৈ আশ্ৰয় ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল। তেওঁলোকৰ অধিকাংশ পশ্চিমবংগ, ত্ৰিপুৰা, অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ আহিছিল।

অসমলৈ অহা শৰণাৰ্থীসকলৰ মাজত হিন্দু আৰু মুছলমান দুয়োটা ধৰ্মৰ লোক আছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকৰ সকলোৰে পৰৱৰ্তী বসতি স্থায়ী হোৱা নাছিল। বহু লোক যুদ্ধৰ অন্তত বাংলাদেশলৈ উভতি গৈছিল।

১৯৭১ চনৰ পিছতো ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তৰ মাজেৰে বিভিন্ন কাৰণত মানুহৰ অহা-যোৱা অব্যাহত থাকে। ইয়াৰ কাৰণসমূহৰ ভিতৰত আছে—

১. অৰ্থনৈতিক দুৰৱস্থা আৰু কৰ্মসংস্থানৰ সন্ধান।

২. নদীৰ গৰাখহনীয়া আৰু ভূমিহীনতা।

৩. পৰিয়াল আৰু সামাজিক সম্পৰ্ক।

৪. সীমান্তৰ দুয়োপাৰে ঐতিহাসিক বসতিৰ সম্পৰ্ক।

৫. ৰাজনৈতিক আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিস্থিতি।

এই প্ৰব্ৰজনৰ ফলত অসমৰ জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তন, ভূমিৰ অধিকাৰ, ভাষিক পৰিচয় আৰু নাগৰিকত্বৰ প্ৰশ্ন অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ উঠে।

কিন্তু ১৯৭১ চনৰ শৰণাৰ্থী, তাৰ আগৰ পৰা বসবাস কৰা পূৰ্বপুৰুষৰ বংশধৰ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত হোৱা অবৈধ প্ৰব্ৰজনক একে শ্ৰেণীত ৰখা ঐতিহাসিকভাৱে উচিত নহয়।

১৬. অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ বিকাশ আৰু ভাষিক পৰিচয়

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাসত ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।

ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰশাসনিক স্বীকৃতি হেৰুৱাই বাংলা ভাষাই আদালত আৰু শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে স্থান লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশ বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল।

এই পৰিস্থিতিৰ বিৰুদ্ধে অসমীয়া বুদ্ধিজীৱী, সাহিত্যিক আৰু সমাজ সংস্কাৰকসকলে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে।

এই ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল হ’ল—

  • আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন।
  • হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা।
  • গুণাভিৰাম বৰুৱা।
  • লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা।
  • চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা।
  • পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা।
  • জোনাকী যুগৰ অন্যান্য সাহিত্যিক।

তেওঁলোকৰ সাহিত্যিক আৰু সামাজিক অৱদানে অসমীয়া ভাষা আৰু জাতীয় পৰিচয়ক অধিক সুদৃঢ় কৰে।

পৰৱৰ্তী সময়ত অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ বিকাশত কেইবাটাও বিষয় একেলগে জড়িত হৈ পৰে—

১. অসমীয়া ভাষাৰ সুৰক্ষা।

২. অসমৰ ভূমি আৰু সম্পদৰ ওপৰত স্থানীয় লোকৰ অধিকাৰ।

৩. সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ সংৰক্ষণ।

৪. ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্ব।

৫. জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি উদ্বেগ।

৬. বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় অধিকাৰ আৰু পৰিচয়ৰ স্বীকৃতি।

এই সকলোবোৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ বিকাশ ঘটিছিল।

১৭. অসমীয়া জাতি গঠনত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অৱদানৰ তুলনামূলক পৰ্যালোচনা

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস বিশ্লেষণ কৰিলে দেখা যায় যে কোনো এটা জনগোষ্ঠীয়ে অকলেই এই জাতি গঠন কৰা নাই। বিভিন্ন সময়ৰ জনগোষ্ঠীয় অৱদানৰ সমষ্টিৰ ফলতেই বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজ গঢ় লৈ উঠিছে।

জনগোষ্ঠী বা ভাষিক ধাৰাঐতিহাসিক অৱদান
অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিকপ্ৰাচীন সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক পৰিৱেশ
বড়ো আৰু অন্যান্য তিব্বত-বৰ্মীকৃষি, লোকসংস্কৃতি, ভাষা আৰু সামাজিক পৰম্পৰা
ইণ্ডো-আৰ্যঅসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ, সাহিত্য আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক ধাৰা
টাই-আহোমৰাজনৈতিক ঐক্য, প্ৰশাসন, বুৰঞ্জী আৰু সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণ
চুতীয়া আৰু কছাৰীআঞ্চলিক ৰাজ্য, লোকসংস্কৃতি আৰু সামাজিক সংগঠন
কোচপশ্চিম অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশ
অসমীয়া মুছলমানজিকিৰ-জাৰী, সুফী পৰম্পৰা, সাহিত্য আৰু সামাজিক সমন্বয়
চাহ জনগোষ্ঠীকৃষি-শ্ৰমিক সংস্কৃতি, সংগীত, নৃত্য আৰু অৰ্থনৈতিক অৱদান
বঙালী সমাজশিক্ষা, সাহিত্য, প্ৰশাসন আৰু বৰাক উপত্যকাৰ ভাষিক-সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য
নেপালী সমাজপশুপালন, কৃষি, সামৰিক আৰু অন্যান্য অৰ্থনৈতিক অৱদান
মাৰোৱাৰী সমাজব্যৱসায়, বাণিজ্য আৰু বিত্তীয় কাৰ্যকলাপ
শিখ আৰু পাঞ্জাবী সমাজসামৰিক, ব্যৱসায়িক আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক অৱদান

এই তালিকাৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ সকলোকে একে অৰ্থত অসমীয়া ভাষিক জাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলি কোৱা হোৱা নাই। ইয়াত অসমৰ ঐতিহাসিক সমাজ আৰু সংস্কৃতি গঠনত তেওঁলোকৰ অৱদানৰ কথা বুজোৱা হৈছে।

বিশেষকৈ বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, ৰাভা, তিৱা, দেউৰী, টাই-আহোম, চাহ জনগোষ্ঠী আৰু অন্যান্য সমাজৰ নিজস্ব জাতিগত পৰিচয় আৰু ভাষিক অধিকাৰ আছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া পৰিচয়ৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কৰ ৰূপো একে নহয়।

১৮. অসমীয়া জাতি আৰু বৃহত্তৰ অসমীয়া পৰিচয়ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস আলোচনা কৰোঁতে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ তাত্ত্বিক প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়—অসমীয়া জাতি বুলিলে আমি কাক বুজিম?

ইয়াৰ উত্তৰ বিচাৰিবলৈ তিনিটা বিষয় পৃথককৈ বুজিব লাগিব।

প্ৰথমতে, জাতিগত বা Ethnic পৰিচয়।

ইয়াৰ সৈতে বংশপৰম্পৰা, ঐতিহাসিক স্মৃতি, নিজস্ব ভাষা, সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু আত্মপৰিচয় জড়িত। বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ডিমাছা, টাই-আহোম, ৰাভা আদি জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব জাতিগত পৰিচয় আছে।

দ্বিতীয়তে, ভাষিক পৰিচয়।

অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা বা অসমীয়া ভাষাক নিজৰ মাতৃভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰা লোকসকলৰ এক বৃহৎ ভাষিক সমাজ আছে। এই সমাজৰ ভিতৰত বিভিন্ন বংশপৰম্পৰা আৰু ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ মানুহ আছে।

তৃতীয়তে, আঞ্চলিক আৰু নাগৰিক পৰিচয়।

অসমত বসবাস কৰা সকলো নাগৰিকে অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰে। কিন্তু অসমৰ বাসিন্দা হোৱা আৰু অসমীয়া ভাষিক জাতিৰ সদস্য হোৱা একে কথা নহয়।

সেয়েহে অসমীয়া জাতি আৰু অসমৰ সকলো বাসিন্দাক একেটা শব্দৰে বুজাবলৈ গ’লে ঐতিহাসিক জটিলতা সৃষ্টি হ’ব পাৰে।

অসমীয়া জাতীয় পৰিচয়ৰ ভেটি হ’ব পাৰে ভাষা, ইতিহাস, সংস্কৃতি, উমৈহতীয়া সামাজিক অভিজ্ঞতা আৰু পাৰস্পৰিক সন্মান। আনহাতে অসমৰ সকলো জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব ভাষা, সংস্কৃতি আৰু সাংবিধানিক অধিকাৰ সংৰক্ষণ কৰাটোও সমানেই প্ৰয়োজনীয়।

১৯. প্ৰব্ৰজন আৰু অসমীয়া জাতি গঠনৰ ঐতিহাসিক পৰ্যায়সমূহ

সমগ্ৰ ইতিহাসটো সহজে বুজিবলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু জাতি গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াক তলত দিয়া ধৰণে ভাগ কৰিব পাৰি।

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ঐতিহাসিক সময়ৰেখা

১.প্ৰাগৈতিহাসিক যুগ

অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু অন্যান্য প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীৰ বসতি আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশ।

২.প্ৰাচীন যুগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ)

তিব্বত-বৰ্মী জনগোষ্ঠীৰ বসতি বিস্তাৰ, কামৰূপ ৰাজ্যৰ উত্থান আৰু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক সংস্কৃতিৰ বিকাশ।

৩.মধ্যযুগৰ আৰম্ভণি (১২২৮ৰ পৰা)

চুকাফাৰ আগমন, আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সংমিশ্ৰণ।

৪.মধ্যযুগ (পঞ্চদশ–অষ্টাদশ শতিকা)

বৈষ্ণৱ আন্দোলন, মুছলমান সমাজৰ বিকাশ, কোচ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যৰ উত্থান, ভাষা-সাহিত্যৰ সমৃদ্ধি।

৫.ঔপনিৱেশিক যুগ (১৮২৬–১৯৪৭)

চাহ শ্ৰমিক, বঙালী কৰ্মচাৰী, পূব বংগৰ কৃষক, নেপালী, মাৰোৱাৰী আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ প্ৰব্ৰজন।

৬.বিভাজনৰ যুগ (১৯৪৭–১৯৭১)

দেশ বিভাজন, ছিলেট গণভোট, শৰণাৰ্থী আগমন আৰু জনসংখ্যাগত পৰিৱৰ্তন।

৭.আধুনিক যুগ (১৯৭১ৰ পিছত)

নাগৰিকত্ব, প্ৰব্ৰজন, ভাষিক অধিকাৰ, জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় আৰু অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ নতুন প্ৰশ্ন।

২০. অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাসৰ পৰা পোৱা কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত

ঐতিহাসিক তথ্যসমূহ বিশ্লেষণ কৰিলে কেইটামান সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পাৰি।

১. অসমীয়া জাতি এক সংমিশ্ৰিত ঐতিহাসিক সত্তা।

অসমীয়া জাতি কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট জনগোষ্ঠীৰ একক সৃষ্টি নহয়। ইয়াৰ বিকাশত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক অৱদান আছে।

২0. প্ৰব্ৰজন জাতি গঠনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক।

বিভিন্ন সময়ৰ প্ৰব্ৰজনে অসমৰ জনসংখ্যা, ভাষা, সংস্কৃতি আৰু অৰ্থনীতিৰ গাঁথনি সলনি কৰিছে।

৩. ভাষাই জাতীয় সংহতিৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছে।

অসমীয়া ভাষাই বিভিন্ন সামাজিক গোষ্ঠীৰ মাজত যোগাযোগ, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰ এক উমৈহতীয়া ক্ষেত্ৰ সৃষ্টি কৰিছে।

৪. আহোম শাসনে ৰাজনৈতিক ঐক্য শক্তিশালী কৰিছিল।

প্ৰায় ছশ বছৰীয়া আহোম শাসনে বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক বিকাশত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।

৫. ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনে সামাজিক সম্পৰ্ক বৃদ্ধি কৰিছিল।

নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলন, সুফী পৰম্পৰা, জিকিৰ-জাৰী আৰু অন্যান্য স্থানীয় সাংস্কৃতিক ধাৰাই অসমৰ সমাজক সমৃদ্ধ কৰিছে।

৬. ঔপনিৱেশিক প্ৰব্ৰজনে অসমৰ জনসংখ্যাগত আৰু অৰ্থনৈতিক গাঁথনি সলনি কৰিছিল।

চাহ উদ্যোগ, প্ৰশাসন আৰু কৃষি সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে হোৱা প্ৰব্ৰজনে অসমৰ সমাজত স্থায়ী পৰিৱৰ্তন আনিছিল।

৭. জাতীয় পৰিচয় আৰু জনগোষ্ঠীয় স্বকীয়তা পৰস্পৰবিৰোধী হ‘বই লাগিব বুলি কোনো কথা নাই।

এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, টাই-আহোম বা আন জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় বজাই ৰাখিও বৃহত্তৰ অসমীয়া সামাজিক আৰু আঞ্চলিক পৰিচয়ৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিব পাৰে।

উপসংহাৰ

অসমীয়া জাতি গঠনৰ ইতিহাস হৈছে প্ৰব্ৰজন, বসতি স্থাপন, সংঘাত, সহযোগিতা, আত্মীকৰণ আৰু সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণৰ এক দীৰ্ঘ ঐতিহাসিক যাত্ৰা।

প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক, তিব্বত-বৰ্মী আৰু ইণ্ডো-আৰ্য ভাষিক জনগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ধাৰাই অসমৰ জনসমাজ গঢ়ি তুলিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম, চুতীয়া, কছাৰী, কোচ, মৰাণ, বৰাহী, মুছলমান আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অৱদানে এই সমাজক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছিল।

ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত চাহ জনগোষ্ঠী, বঙালী, নেপালী, মাৰোৱাৰী, বিহাৰী আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ আগমনে অসমৰ জনসংখ্যা আৰু অৰ্থনীতিৰ গাঁথনিত নতুন পৰিৱৰ্তন আনিছিল। দেশ বিভাজন আৰু বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী ঘটনাসমূহেও অসমৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱেশত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

এই সমগ্ৰ ইতিহাসৰ পৰা এটা কথা স্পষ্ট হয় যে অসমীয়া জাতিৰ পৰিচয় কোনো স্থিৰ বা একৰৈখিক পৰিচয় নহয়। ই হৈছে সময়ৰ সৈতে বিকশিত হোৱা এক ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সত্তা।

কিন্তু জাতি গঠনৰ নামত কোনো জনগোষ্ঠীৰ নিজস্ব ইতিহাস, ভাষা বা পৰিচয়ক অস্বীকাৰ কৰাটো উচিত নহয়। একেদৰে প্ৰব্ৰজনৰ ইতিহাসকো ৰাজনৈতিক পক্ষপাতিত্বৰ সলনি ঐতিহাসিক তথ্য, প্ৰত্নতত্ত্ব, ভাষাতত্ত্ব, নৃতত্ত্ব আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য নথিৰ আধাৰত বিচাৰ কৰা প্ৰয়োজন।

অসমৰ ভৱিষ্যৎ সামাজিক সংহতিৰ বাবে প্ৰয়োজন হৈছে—অসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ সংৰক্ষণ, খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভূমি আৰু সাংবিধানিক অধিকাৰৰ সুৰক্ষা, সকলো জনগোষ্ঠীৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক স্বকীয়তাৰ প্ৰতি সন্মান আৰু নাগৰিকত্বৰ আইনসন্মত ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি আনুগত্য।

অসমীয়া জাতিৰ প্ৰকৃত শক্তি ইয়াৰ ঐতিহাসিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত নিহিত হৈ আছে। বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অৱদানক স্বীকাৰ কৰি, পাৰস্পৰিক সন্মান আৰু ন্যায়ৰ ভিত্তিতহে এক সুস্থ, শক্তিশালী আৰু ঐক্যবদ্ধ অসমীয়া সমাজ গঢ়ি তুলিব পৰা যাব।

তথ্যসূত্ৰ আৰু অধিক অধ্যয়নৰ বাবে গ্ৰন্থ-গৱেষণা

এই বিষয়টো অধিক গভীৰভাৱে অধ্যয়ন কৰিবলৈ তলৰ গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণাসমূহ সহায়ক হ’ব।

1. P. C. Choudhury — The History of Civilisation of the People of Assam to the Twelfth Century A.D. (1953). প্ৰাচীন অসমৰ সমাজ, অৰ্থনীতি আৰু সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা।

SOAS Repository

2. S. L. Baruah — A Comprehensive History of Assam. প্ৰাচীনৰ পৰা আধুনিক যুগলৈ অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক ইতিহাস অধ্যয়নৰ বাবে উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ।

3. Edward Gait — A History of Assam. আহোম ৰাজত্ব, বিভিন্ন ৰাজবংশ আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ ইতিহাসৰ এক পুৰণি ঐতিহাসিক সমল।

4. Banikanta Kakati — Assamese: Its Formation and Development. অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ অধ্যয়নৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

5. Sanghamitra Misra — Bengali Communities in Colonial Assam (2019). ঔপনিৱেশিক যুগৰ বঙালী সমাজ, প্ৰব্ৰজন, ভূমি আৰু অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰ সম্পৰ্কৰ গৱেষণা।

6. Sumesh S. Sa আৰু Nitish Gogoi — A Journey Beyond Colonial History: Coolies in the Making of an ‘Adivasi Identity’ in Assam (2021). চাহ জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস আৰু পৰিচয়ৰ ওপৰত গৱেষণা।

7. The Genetic Admixture and Assimilation of Ahom: A Historic Migrant from Thailand to India (2024). আহোম জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক আৰু জিনগত সংমিশ্ৰণৰ ওপৰত আধুনিক গৱেষণা।

8. ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ ইনফৰ্মেচন ব্যুৰোৰ অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ সম্পৰ্কীয় ঐতিহাসিক তথ্য।

গৱেষণামূলক টোকা: প্ৰাচীন জনগোষ্ঠীৰ আগমনৰ নিৰ্দিষ্ট তাৰিখ, প্ৰব্ৰজনৰ পথ আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজৰ বংশগত সম্পৰ্কৰ বিষয়ে সকলো ঐতিহাসিকৰ মাজত একমত নাই। সেয়েহে প্ৰাগৈতিহাসিক প্ৰব্ৰজনৰ কিছুমান ব্যাখ্যাক নিশ্চিত তথ্যৰ পৰিৱৰ্তে গৱেষণাভিত্তিক অনুমান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা উচিত।

সমাপ্ত

Scroll to Top